Նոր ձևավորվող աշխարհակարգի հիմքում դրվելու է ազդեցության և շահերի գոտիների նորովի վերաբաժանումը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շատ ցավագին է արձագանքել Կանադայի և Չինաստանի միջև կնքված առևտրատնտեսական պայմանագրին, որը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում չինական տնտեսական ներթափանցման համար: Թրամփը սպառնացել է 100% մաքսատուրք մտցնել կանադական ապրանքների ներմուծման վրա: Այս իրադարձության շուրջ իմ մտորումները ինձ հիշեցրին պրոֆեսորներ Սաքսի և Միրշայմերի մոտ մեկ ամիս առաջ տեղի ունեցած քննարկումը՝ միջազգային հարաբերությունների զարգացման նոր միտումների առնչությամբ: Երկու պատվարժան քաղաքագետները միանշանակ համակարծիք էին այն հարցում, որ նոր ձևավորվող աշխարհակարգի հիմքում դրվելու է տերությունների կողմից ազդեցության և շահերի գոտիների նոր վերաբաժանումը: Անշուշտ, նրանք իրավացի են:
Ի՞նչ ընդհանրություն ունեն Պուտինն ու Թրամփը. նրանք հստակ և ուղղակի, առանց ձևականությունների, նշում են ԱՄՆ և ՌԴ ազդեցության ու շահերի գոտիները: Արևմտյան կիսագունդը, երկու Ամերիկաները ԱՄՆ ազդեցության գոտին են, այստեղ Վաշինգտոնը մրցակից չի հանդուրժելու: Հետխորհրդային տարածքը ՌԴ-ն հայտարարում է իր գերակա շահերի գոտի: Միջազգային բոլոր հակամարտությունները, միջպետական բախումներն ու ճգնաժամերը, պատերազմների ծագումն ու ընթացքը պետք է դիտարկել այս տեսանկյունից: Այս համատեքստում են տեղավորվում նաև մնացած բոլոր պայմանագրերը, դաշինքները, մաքսատուրքերը, էներգետիկ և տրանսպորտային նոր ուղիների շուրջ ծրագրերը: Շուտով կհստակեցվեն նաև Չինաստանի ազդեցության գոտիները, չնայած, մասնագետներն արդեն կանխատեսումներ են անում՝ նշելով ասիական տարածաշրջանները:
Դժվար է կանխատեսել ԵՄ-ի դերակատարումը նոր աշխարհակարգում, որի կազմից արդեն դուրս է եկել Մեծ Բրիտանիան: Այն նորից կմտնի՞ ամերիկյան հովանոցի տակ, թե՞ կկարողանա հաստատվել որպես ինքնուրույն ուժային կենտրոն: Ի դեպ, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Ռյուտեն երեկ ազնվորեն խոստովանեց, որ Եվրոպան ի վիճակի չէ լուծելու իր անվտանգային խնդիրները՝ առանց ԱՄՆ-ի:
Եվ վերջում. եթե Պուտինին հաջողվեց հասնել հետխորհրդային տարածքում գերիշխանության հաստատման, ինչպե՞ս է գործարկվելու զանգեզուրյան կապուղին, որի հանդեպ վերջնական դիրքորոշում չեն հայտնել ո՛չ Մոսկվան, ո՛չ էլ Իրանը:
Գարիկ Քեռյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
-
Ասում են… Պարադիգմի կտրուկ փոփոխությունը և անցումը դեպի Եվրամիության հարթակ, մեր կարծիքով, անխուսափելիորեն կապված կլինի ՀՆԱ-ի անկման և հայկական բիզնեսին, տնտեսությանն ու Հայաստանի հասարակ քաղաքացիների կենսամակարդակին լուրջ հարվածների հետ։
-
Ասում են… Դոնալդ Թրամփի գլխավորած հանրապետական վարչակազմի ԱՄՆ-ում իշխանության վերադարձով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային գործընթացների Վաշինգտոնի ըմբռնումը նոր հարթություն է ձեռք բերել: Հունվարի 15-ին Սենատում այս հարցի վերաբերյալ նոր պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն շատ խոսուն հայտարարություններ արեց։
-
Ասում են Եթե ինչ-որ մեկը սեփական պատմությունը խեղաթյուրում է թշնամու բարեհաճությանը արժանանալու համար, նա հարգանքի արժանի չէ: Թուրքիան Հայաստանի հավերժական թշնամին է, նրանք հավերժական անեծքի տակ են հայոց կոտորածը կազմակերպելու համար:
-
Ասում են… «Զանգեզուրի միջանցքը» ներկայիս տեսքով մաքուր թուրքական պրոյեկտ է: Այդ միջանցքով Ադրբեջանը ոչնչից ստանալու է տարեկան 1,5 մլրդ դոլար եկամուտ, իսկ Թուրքիայի առջև բացվելու են Կասպից ծովի դարպասները, և մուտք է գործելու Կենտրոնական Ասիա
-
Ասում են Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը Զանգեզուրի միջանցքի մասին ոչ մի նոր բան չի ասել Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որն ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ։ Միևնույն ժամանակ, հայտնի չէ, թե այս հարցում Հայաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ինչպես են «ընտելանալու» միմյանց:
Տարածաշրջանային
